عزيز الدين النسفي أو مير سيد علي الهمداني
33
راز ربانى ( اسرار الوحى سبحانى ) در شرح حديث قدسيه معراجيه ( فارسى )
اى محمد ( ص ) ! سلام و رحمت من . سوم : وجود يك رباعى با فاقه و فقر همنشينم كردى * بىخويش و تبار همنشينم كردى اين مرتبهء مقربان درِ تست * آخر به چه خدمت اين چنينم كردى الف - مترجم مكرم احوال سيد ، در بخش « رسالاتى كه اشتباها به وى منسوب گشته » ، به نقل از مرحوم استاد سعيد نفيسى در تاريخ نظم و نثر پارسى در ايران و در زبان فارسى ، ج 1 ، ص 1 آورده است : مثلا مرحوم استاد سعيد نفيسى مىنويسد كه : مير سيد على همدانى در اسرار وحى اين رباعى كه ذيلا مىآوريم ، به فضيل عياض نسبت داده و حال آنكه نسبت آن به ابو سعيد ابوالخير ، قرين صواب است « 1 » . با فاقه و فقر . . . ب - جناب دكتر ذبيح اللّه صفا در تاريخ ادبيات خود ، ج 2 / 3 ، ص 1124 ذيل ترجمهء احوال خواجه فضل اللّه بن نصوح شيرازى - استاد قرن هشتم هجرى - در قصيده و غزل ، رباعى مذكور را عينا منسوب به دو دانسته كه با فرض صحّت آنچه ايشان گفتهاند ، نسبت رساله به عزيز مردود است « 2 » .
--> ( 1 ) . معلوم نشد منظور مرحوم استاد سعيد نفيسى در قول كدام جنبه استناد است ؛ استناد مأخذ رباعى بدون در نظر گرفتن شاعر يا خود رباعى ، كه در اين صورت جاى تأمل است و در شكل پيشين ، رك به تحقيقى كه در بخش تعليقات آمده است . ( 2 ) . در تعليقات سلم السموات ، مرقومهء پنجم ، اثر نصر البيان كازرونى ، تصحيح و تعليق دكتر يحيى قريب ، ابيات فوق به نقل از نسخهء خطى تذكرهء خير البيان ، منسوب به نجم الدين كبرى شده است . ( رك به سلم السموات ، ص 170 ، ذيل احوال نجم الدين كبرى ) .